banner102

HİPERLİPİDEMİ (Kolesterol Yüksekliği)

HİPERLİPİDEMİ (Kolesterol Yüksekliği)
06 Haziran 2011 Pazartesi 23:46

Hiperlipidemi kan yağlarının yüksek olması durumudur. Kan yağlarının yüksekliği ve özellikle de halk arasında kötü kolesterol olarak bilinen LDL-kolesterolün yüksek olması ve iyi kolesterol olarak bilinen HDL-kolesterolün düşük olması, ateroskleroz yani damar kireçlenmesi için önemli risk faktörlerinden biridir.

Hiperlipidemi genellikle belirti vermeyen bir hastalıktır. Hastalar kandaki yağ düzeylerinin yüksek olduğundan habersizdirler. Kan yağlarının yüksek olması öncelikle kalp ve beyin olmak üzere tüm organlarımızda hasar oluşturabilecek damar sertliğine ve tıkanıklığına yol açabilir. Kalpteki damar tıkanıkları kalp krizine, beyindeki damar tıkanıklıkları da felce (inmeye) neden olabilir.
Belirti vermeyen bir hastalık olması nedeniyle, hastalar kimi zaman hekimlerin önerdiği kan yağlarının düzeyini düşüren ilaçları kullanmak istemezler. Bu durumun kendilerini rahatsız etmediğini düşünür ya da ilaçların yan etkisinden çekinebilirler.
Bazı hastaların kan kolesterol ya da trigliserid düzeyleri yalnızca diyet ile kontrol altına alınabilir.
Kolesterol yüksekliği büyük ölçüde çağımızın yaşam tarzına ve yanlış beslenmeye bağlı olarak ortaya çıkmış olduğundan, doğru beslenme ve diğer yaşam tarzı özellikleri çocukluk yaşlarından başlayarak uygulanmaya başlanmalı ve hayat boyu sürmelidir.


Vücudumuz için gerekli enerjinin tamamı karbonhidrat ve yağların oksidasyonuyla karşılanır. Karbonhidratlar akut enerji gereksinimini karşılarken lipitler öncelikle depo edilen enerji fonksiyonunu üstlenirler. Enerji için depo edilen miktarın üzerindeki lipit, glikojene dönüşür. 1 gr. lipit yakıldığında 9 kcal enerji açığa çıkarken bu miktar karbonhidratlar için sadece 4 kcal dir. 30-40 gün sadece su ile beslenen bir kişiye lipit depolarındaki enerji yeterli olabilir. Bu örnek yağ moleküllerinin enerji kapasitesinin yüksekliğine çarpıcı bir örnektir.

Normalde esnek bir yapıda olan arter (atar damar) duvarları yaşla birlikte esnekliğini kaybetmeye başlar. Yüksek lipit seviyeleri arter iç duvarlarında birikmeye başladığında ise plaklar oluşmaya, ateroskleroz denilen damar lümeninde daralmalarla seyreden tabloya yol açar. Kan akışının yavaşlaması sonucu dokuların perfüzyonu (kanlanma) bozulur ve kalp damar hastalıklarına zemin hazırlanmış olur. Kişilerin beslenme ve yaşam biçimlerine dikkat etmeleriyle bu tabloyu yavaşlatmak ve engellemek mümkündür. Hiperlipideminin kendisi bir bulgu vermez. Bu nedenle 20 yaşın üstünde, 5 yılda bir kan örneği vererek lipit seviyeleri kontrol edilmelidir. Lipitlerin artışı bağlı bulundukları lipoproteinlerin artışlarının ölçümüyle tespit edilir ve tanımlanır. (örneğin: hiperkolesterolemi, kanda kolesterol artışını ifade eder.)

Laboratuar testlerinde istenilen lipit düzeyleri

LDL 130 mg/dL'den düşük olmalı

HDL 40 mg/dL (erkek) veya 50 mg/dL (kadın)'den yüksek olmalı

Total kolesterol ( LDL+HDL) 200 mg/dL'den az olmalı

Trigliseritler 200 mg/dL'den az olmalıdır.


Hiperlipidemi, genetik faktörlere, şişmanlığa, hareketsiz ve stresli bir yaşama, aşırı tütün kullanımına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bazı hastalıklar da hiperlipidemiye zemin hazırlayabilirler (hipotiroidi, diabet, hamilelik, böbrek hastalıklarının bir kısmı gibi).

Ailesinde babası veya erkek kardeşi 55, anne veya kız kardeşi 65 yaşın altında kalp rahatsızlığı geçirmiş olan bireyler yüksek risk altında olabilirler.

Tedavide lipit seviyeniz, kalp hastalığı için risk faktörleriniz ve genel sağlık durumunuzla yakından ilgilidir. İlk adımda doktorunuz yaşam şeklinizi düzenlemenizi önerebilir. Amaç LDL seviyesinin aşağı düşürülmesidir. Eğer kalp hastalıkları açısından risk taşıyorsanız ilaç tedavisi, yaşam şeklinin değiştirilmesi sürecinin önüne geçebilmektedir.

Tütün kullanma alışkanlığınız varsa hemen bırakmalısınız çünkü tütün kullanımı HDL'nin azalmasına, damar lümeninin daralmasına ve duvar yapısının bozulmasına yol açacak, diğer damar yapısını bozan faktörlerin işlevlerini kolaylaştıracaktır.

Diyetteki doymuş yağlar ve kolesterol kan kolesterol düzeyini artırır.

Sigara, kolesterolün damar duvarında birikmesine ve biriken yağ plaklarının çatlayarak damarı tıkamasına neden olduğundan kullanılmamalıdır. Sigara içmek kandaki iyi kolesterol düzeyinin düşmesine neden olur. Fizik aktivitenin artırılması da kötü kolesterolün düşmesine, iyi kolesterolün yükselmesine yol açar. Az miktarda alınan alkolün iyi kolesterol düzeyini yükselttiği çeşitli araştırmalarda gösterilmiştir. Ancak bu şekilde yükseltilen iyi kolesterolün kalp damar hastalığından koruyucu etkisi bilinmediğinden ve alkolün diğer zararlı etkileri nedeniyle kalp hastalığından korunmada alkol kullanımı önerilmez.

Kilosu olması gerekenden fazla olan kişiler toplam kalori alımını azaltıp hareketlerini artırarak kilo vermelidir. Kilo artışı, kolesterol yükseltici bir faktördür.

Etlerdeki görünen yağlar pişirilmeden önce ayrılmalı, sakatat tüketimi çok azaltılmalıdır. Sosis, salam, sucuk gibi işlenmiş et ürünleri de az tüketilmelidir.

Tavuk, hindi ve balık eti, koyun ve sığır etine tercih edilmelidir. Kızartma yerine ızgara, haşlama, buğulama gibi pişirme şekilleri kullanılmalıdır.

Balık eti kalp sağlığı açısından en yararlı ettir. Karides ve kabuklu deniz hayvanları kolesterolden zengindir.

Tam yağlı sütten hazırlanmış süt ürünleri yerine, az yağlı veya yağsız sütten hazırlananlar tercih edilmelidir.

Pasta, krema, dondurma çoğunlukla doymuş yağlar ve yumurta sarısı içerdiğinden az tüketilmelidir. Haftada iki veya üç adetten fazla yumurta yenmemelidir.

.. Tahıl, sebze ve meyve tüketimi artırılmalıdır. Bu besinler yağ bakımından fakir, vitamin ve posa bakımından zengindirler. Eriyebilen posanın kolesterolü düşürdüğü çeşitli araştırmalarda gösterilmiştir. Yulaf, çavdar, fasulye, bezelye, pirinç kabuğu, turunçgiller, çilek, eriyebilen posadan zengindir. Kepek, havuç, turp, lahana, karnabahar, meyve kabukları ise erimeyen posa içerirler; bu tür posanın kolesterol üzerine etkisi yoktur, ancak bağırsakların normal çalışmasını sağlar.

.. HDL kolesterol, LDL’nin aksine damarlarda kolesterol birikimini önler. Yapılan araştırmalar HDL kolesterolü yüksek olan kişilerde kalp hastalığının daha az olduğunu göstermiştir. Türk Kardiyoloji Derneği’nin yapmış olduğu araştırmalarda Türk toplumunda HDL kolesterol değerinin düşük olduğu gösterilmiştir. Sigara içmek ve şişmanlık iyi kolesterolü düşürürken düzenli egzersiz yükseltir.

SAĞLICAKLA KALIN…

Dr. Aytaç AKIN

draytacakin@mynet.com


İlgili Galeriler
banner101
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
canan çiçek - 7 yıl önce
Aytaç Bey açıklamalar için çok teşekkür ederiz. eşimin trigilisserit oranı 3000 lere kadar çıkıyor lipit düzenleyici ilaçlar kullanıyor ama yemesine dikkat etmiyor rica etsem şu yazdıklarını birde ahmet hoca yanına gelince anlatırmısın hiç umursamıyor çünkü buarada ben ziraat mühendisi canan selamlar iyi çalışmalar belki az gözü korkar da et yemekten vaz geçer :)
Avatar
suayip demirci - 7 yıl önce
AYTAÇ HOCAM NİYE GİTTİNİZ. SİZİ ÇOK ÖZLÜYORUZ. TERME DEN SONRA BAFRAYA DEVLET HASTANESİNE BAŞLAMIŞSINIZ HAYIRLI OLSUN. MUTLAKA YANINIZA GELECEĞİZ. SELAMLAR SAYGILAR