banner175

Yakın Tarihe Işık Tuttu

İsmail Mızraklı ile Gerze'nin tarihine doğru bir yolculuğa çıktık

Yakın Tarihe Işık Tuttu
02 Mart 2016 Çarşamba 15:30

İlçemizde ticaret ile uğraşan, sevilen, sayılan ve TOY TOY İsmail olarak tanınan İsmail Mızraklı, Gerze'de 1956 yılında yaşanan yangın felaketinin öncesini konu alan ''GERZE'M'' adını taşıyan kitabını çıkararak tüm Gerzelilere armağan etti.

Elinde bulundurduğu zengin arşivi sayesinde Gerze'nin 1930'lu 40'lı yıllara ait resimleriyle o zamanın cadde ve sokaklarını, insanlarını, kentin mimarisini yeni nesile aktararak bilgi edinmesine katkı sağlayan İsmail Mızraklı, nam-ı diğer TOYTOY İsmail ile Gerze yangınına dair önemli hatıralarını ve kitabını konuştuk.


İlk olarak yangın sonrası yaşananları anlatmaya başlayan Mızraklı yangından zarar gören bir çok vatandaşa yangın evi tahsis edildiğini, isteyenlere kendi mıntıkalarında arsa verildiğini üzerine evini yapıp tamamlayanlara Emlak Bankasından o zamanın parasıyla 20 bin lira yapım bedeli verildiğini ayrıca yangın evi tahsis edilenlere de 20 bin lira tahakkuk ettirildiğini bu bedelin ileri zamanlarda yapılan seçimlerde önce yarısının daha sonra tamamının af olmasıyla vatandaşın hemen hemen bedava ev sahibi olduğunu aktardı.

1956 Yangınından önce komşuluk bağı vardı

Yaşanan felaket öncesi komşuluk ilişkilerine de değinen Mızraklı, komşunun ne ihtiyacı varsa ne yapılacak ise mahalleli hep beraber yapardı. Mahalle sınırları içinde kimin evinde yemek piştiyse ihtiyacı olan ailelere o evlerden yemek giderdi. Bugünün şartlarına bakıldığında apartman dairelerinde oturanlar üst komşusunu tanımıyor. O günler ile bu günler arasında komşuluk ilişkileri bakımından büyük uçurum var.

İnsanların o zamanki giyimleri bile daha düzenliydi

Kitaptaki fotoğraflara bakıldığında insanlar Atatürk İlke ve İnkılaplarından gördükleri düzen,nizam içinde, devletine, milletine saygılı bireylerdi. Bu güne geldiğimizde bu saygı nispeten azaldı. İnsanlar kendi menfaatlerine göre hareket eder oldu.

Felaketi yaşayanlar kitabın yapraklarını çevirirken gözleri doluyor

Felaketi yaşamayan bilmeyen için kitabın baskısı güzel, resimler güzel ama yangını yaşayan bilenler içinse bu bulunmaz bir eser. O felaketi yaşayanlar resimlere bakar bakmaz duygulanıyorlar. Gençler için ise bu kitap çok önemli yeni nesil bu şekilde geçmişini tanıyacak ve öğrenecek.

Kitabı hazırlamayı biraz daha erteleseydim kaynak olarak baş vurduğum insanları bulamazdım. Bu son fasıldı o fasıllıda kullandım ve çokta memnunum. Maddi ve manevi olarak baya uğraştım ama o kadar mesudum ki insanlara bir hizmet verdim bir eser bıraktım.

Yangın Öncesi Gerze Kent Yapısı Nasıldı?

Mızraklı, 1956 yangını öncesi ilçemizin yerleşim planının nasıl olduğunu da plan krokisi üzerinde anlatarak yapılan değişiklikler ile ilgili bilgilerini aktardı.

Köşk caddesinde herhangi bir değişiklik olmadığını belirten Mızraklı, Köşk Mahallesi 1956 yılından öncede yandığı için o zaman buradaki yolların çok düzenli olduğunu, sokakların birbirine paralel, köşke giden geniş cadde ve şimdiki gibi sıkışık olmayan evlerin bulunduğunu, iki tane sinemanın olduğunu, hastanenin bu günkü belediyenin alt tarafındaki çamlıkta, postanenin pazar yerinde olduğunu ifade etti.

Yangın Öncesi Gerze’nin Teolojik Yapısı

Köşk mahallesinde o zamanlar cami olduğunu aktaran Mızraklı şuanda otel havuzunun olduğu yerde 1956 öncesinde bir cami bulunduğunu toplamda ilçede 3 adet caminin olduğunu, Şuanda Belediye Kültür Merkezi olarak kullanılan yerin karşısındaki zeytinlikte ise gayri Müslimlerin ibadet yeri olan kilise bulunduğunu, daha sonra onların göç etmesiyle hapishaneye dönüştürüldüğünü sözlerine ekledi.

1956 yılı öncesinde Gerze'de azımsanmayacak kadar gayrimüslim olduğu bilgisini de veren Mızraklı “Daha sonra muhacir dediğimiz bizim vatandaşlarımızla, gayrimüslimler takas edildi.” dedi

Gayrimüslimlerin ilçemizden ayrılmasıyla birlikte onlardan boşalan evlere, konutlara ise ilçemize getirilen muhacir dediğimiz vatandaşlarımız yerleştirildiğini kaydeden Mızraklı,  Köşk mahallesindeki evlerin tamamında gayrimüslimler otururdu, takas yaşanınca gelen muhacirler gayrimüslimlerin evine yerleştirildi. “ ifadelerini kullandı

Sadece yangın bölgesinde 16 çeşmemiz vardı

Yangın öncesi Gerze’de vatandaşlarca yapılan su çeşmelerini anlatan Mızraklı, ”Çarşı mahallesindeki çeşmeleri besleyen suyun kaynağı karaman yerindeki ana kaynaktan çıkardı. O zaman plastik boru gibi çeşitli malzemeler olmadığı için bu sular yapılan taş kanallardan geçerek çeşmelerimize ulaşırdı. Bu çeşmelerin isimleri genelde Hacı lakabıyla anılırdı. Çünkü Hacca giden vatandaşlar o dönemde bir çeşme yaptırırdı. O dönemde Belediye çeşmesi yani terkos suyu yoktu. Durumu müsait insanlar çeşmeleri yaptırırdı. Ne yazık ki bugün bu çeşmelerden bir iki tane kaldı. Yapılaşma ve inşaat suyollarını kesti. Suyollarının kapanmasıyla kültürümüzde yeri olan çeşmelerde yok olmak üzere.” Dedi.

Haftada iki gün Gerze'ye gemi gelirdi

Yangından önce ticari faaliyetin ilçeye gelen gemiler vasıtasıyla yapıldığını belirten Mızraklı İstanbul'dan kalkan gemilerin Karadeniz sahili boyunca limanlara uğrayarak yük bıraktığını ve duraklardan birisinin de Gerze Limanı olduğunu ifade etti.

Mızraklı o dönemdeki ticareti şöyle anlattı;

İstanbul'dan çıkmak suretiyle Gerze Limanı'na haftada bir gün gemi gelirdi. Daha sonra ticaret hacmi artınca haftada iki güne çıktı. Bu gemi öncelikle Boyabat'ın ve Gerze yükünü ilçemize bırakır ardından yoluna devam ederdi. Boyabatlılar bu yemişlere çok düşkündü.

Boyabat'ın en büyük yükü kuru incir ve kuru üzümdü. Gelen bu yemişler at arabalarına yüklenir ve Boyabat'a iki günde giderdi. Dönüşte de yumurta, kabak çekirdeği ve köylülerin yünden yaptığı eski kazak, çorap gibi kıyafetler tekrar ip yapılması için at arabalarıyla Gerze Limanı'na gönderilirdi. Her hafta cumartesi günleri Gerze'den yüklü miktarda yumurta gemilere yüklenirdi. 1960 sonrasında ise karayolu ağının güçlenmesiyle birlikte her hafta Cumartesi günleri ilçemizden bir kamyon yumurta İstanbul’a ve yine bir iki kamyon mısır ise İzmit'teki mısır özü yağı fabrikasına mısır gönderildi.

Biz artık ilçe olarak ne yazık ki ne mısır gönderebiliyoruz, nede yumurtayı sağa sola gönderebilir olduk, çünkü bizler artık üretim değil tüketim toplumu olduk.

Kitap’ın çıkmasının ardından gelen yoğun talep üzerine yeni bir baskıya gidileceğini ve bu baskıda kitapta bulunan fotoğraflardaki kişilerinde isim olarak belirtileceğini, kitap'ın daha çok görselle fotoğrafla güçlendirileceği ve bu ikinci baskı eserin ise Haziran ayı gibi isteyen vatandaşlarımıza dağıtılacağı müjdesini verdi.

 

 

 


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Ahmet Tekneoğlu - 6 yıl önce
i̇smail amcamıza bu değerli emaneti için çok teşekkür ederiz.
Avatar
Tarık KULAK - 6 yıl önce
Gerze için ve Gerzenin tarihi adına yapmış olduğu bu güzel eser çok büyük önem taşımaktadır.Bu kitabı sayesinde ismini tarihe yazdıran ve Gerzenin sevilen,sayılan ve şahsım tarafından da gönlümde yeri farklı olan Toytoy İsmail Mızraklı'ya teşekkür ederim.
Sevgi ve saygılarımı sunarım.
Avatar
HÜSEYİN BODUR - 6 yıl önce
gereçktende ismail mizrakli abiğimi bu konuda tebrik ediyorum, kutluyorum...ne kadar güzel bir düşünce bu, ne kadar güzel bir emekle hazirlanmiş bir eser bu...allah razi olsun...herhlde yaşlaniyoruz gitden gide bizim yaş gruplarinin dahada ilgisiyle karşilandi bu eser...kaynaklari harika,teferruati ise bir başka harika olmuş..ama bu kitap ne kadar basilmiş, ne kadar gerzeliye tecek kadar biir bilgim yok ama bu kitabin yetmeyeceği kanantindeyim. şahsimin rcasi üzerine evimin adresine kitabi gönderen ismail abiğime bu duyarliliğindan dolayi tekrar teşekkürü bir borç biliyor, saygilar sunuyorum...!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Avatar
Özkan Kaya (Emekli Hava Pilot Tümgeneral) - 6 yıl önce
bu güzel eseri gerze'me ve bana kazandırdığı için sayın i̇smail mızraklı beye sonsuz teşekkürlerimi sunarım. çocukluğumu, gençliğimi tekrar yaşadım. büyüklerimi, arkadaşlarımı,amcamız ve teyzemiz gibi saydığımız komşularımızı andım.
Avatar
HÜSEYİN BODUR - 6 yıl önce
ismail abiğimdem bu kitapdan on tane isityorum...çünkü nered bir sohbete başlasam,anlatsam mutlaka o kşitapdan ne olur bir tanede bana ayarlarmisin diye rica edenlerin sayisi oldukca çok.sadik töngelci bile bu kitapdan haberim olmadi,bilgii konusunda yardimci olabildiğim kadar da yardim etmeye çalişmiştim diye bana misafirliğie geldiğinde konuşmuştu...o yüzden on tane bile aninda dağitacak bir rakam... isamail abiğime ricamdir, bilgi ve ilgilerine...saygilarimla ellerinden öpüyorum..!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Avatar
HÜSEYİN BODUR - 5 yıl önce
isamil mizrakli abğimin katkilariyla hazirlanmiş olan gerze yangini ile ilgili geniş biligler veren kitapdan istemiştim...birinci seferinde istedim şahsima bir adet kitap geldi..teşekkkür ediyorum..şimdi ise on tane daha kitap istemiştim sanirim bu köşeyi okuyan olmadi..yoksa çoktan isamil abiğim bana bu kitabi gönderirdi diye düşünmüyorda değilim...dokor durmuş çetin abiğimin yazdiği kitapdanda en az elli tane daha istemiş hemen kargo ile adresime göndermişler bende kisa, kisa öz gerzelilere bu kitaplari dağittim.....siteniz vasitasiyla gerek isamim abiğime ve gerekse sayin eski belediye başkanimiz dr. durmuş çetin beye çok teşekkkür ediyorum..sayin editörüm sizlerede başarili çalişmalar diliyorum..saygilarimla..!
Avatar
Kamilhan KARAKURT - 5 yıl önce
ki̇tabi nasil alabi̇li̇ri̇z.